X
تبلیغات
مدیریت

مدیریت

مهم نیست که چه اتفاقی درزندگی شما می افتد مهم این است که شمابا آن چه میکنید

سرمایه ای ابدی

سرمایه ای ابدی

 می گویند:روزی مولانا ،شمس تبریزی را به خانه اش دعوت کرد.

شمس به خانه ی جلال الدین رومی رفت و پس از این که وسائل پذیرایی میزبانش را مشاهده کرد از او پرسید: آیا برای من شراب فراهم نموده ای؟
 مولانا حیرت زده پرسید: مگر تو شراب خوارهستی؟!
 شمس پاسخ داد: بلی.
 مولانا: ولی من از این موضوع اطلاع نداشتم!!
 ـ حال که فهمیدی برای من شراب مهیا کن.
 ـ در این موقع شب ،شراب از کجا گیر بیاورم؟!
 ـ به یکی از خدمتکارانت بگو برود و تهیه کند.
 - با این کار آبرو و حیثیتم بین خدام از بین خواهد رفت.
 - پس خودت برو و شراب خریداری کن.
 - در این شهر همه مرا میشناسند،چگونه به محله نصاری نشین بروم و شراب بخرم؟!
 ـ اگر به من ارادت داری باید وسیله راحتی مرا هم فراهم کنی چون من شب ها بدون شراب نه میتوانم غذا بخورم ،نه صحبت کنم و نه بخوابم.


 مولوی به دلیل ارادتی که به شمس دارد خرقه ای به دوش می اندازد، شیشه ای بزرگ زیر آن پنهان میکند و به سمت محله نصاری نشین راه می افتد.
 تا قبل از ورود او به محله مذکور کسی نسبت به مولوی کنجکاوی نمیکرد اما همین که وارد آنجا شد  مردم حیرت کردند و به تعقیب وی پرداختند. آنها دیدند که مولوی داخل میکده ای شد و شیشه ای شراب خریداری کرد و پس از پنهان نمودن آن از میکده خارج شد.


 هنوز از محله مسیحیان خارج نشده بود که گروهی از مسلمانان ساکن آنجا، در قفایش به راه افتادند و لحظه به لحظه بر تعدادشان افزوده شد تا این که مولوی به جلوی مسجدی که خود امام جماعت آن بود و مردم همه روزه در آن به او اقتدا می کردند رسید. در این حال یکی از رقیبان مولوی که در جمعیت حضور داشت فریاد زد:" ای مردم! شیخ جلال الدین که هر روز هنگام نماز به او اقتدا میکنید به محله نصاری نشین رفته و شراب خریداری نموده است." آن مرد این را گفت و خرقه را از دوش مولوی کشید. چشم مردم به شیشه افتاد.

مرد ادامه داد: "این منافق که ادعای زهد میکند و به او اقتدا میکنید، اکنون شراب خریداری نموده و با خود به خانه میبرد!" سپس بر صورت جلاالدین رومی آب دهان انداخت و طوری بر سرش زد که دستار از سرش باز شد و بر گردنش افتاد. زمانی که مردم این صحنه را دیدند و به ویژه زمانی که مولوی را در حال انفعال و سکوت مشاهده نمودند یقین پیدا کردند که مولوی یک عمر آنها را با لباس زهد و تقوای دروغین فریب داده و درنتیجه خود را آماده کردند که به او حمله کنند و چه بسا به قتلش رسانند. در این هنگام شمس از راه رسید و فریاد زد:"ای مردم بی حیا! شرم نمیکنید که به مردی متدین و فقیه تهمت شرابخواری میزنید،این شیشه که میبینید حاوی سرکه است زیرا که هر روز با غذای خود تناول میکند."
 رقیب مولوی فریاد زد:"این سرکه نیست بلکه شراب است."


 شمس در شیشه را باز کرد و در کف دست همه ی مردم از جمله آن رقیب قدری از محتویات شیشه ریخت و بر همگان ثابت شد که درون شیشه چیزی جز سرکه نیست.
 رقیب مولوی بر سر خود کوبید و خود را به پای مولوی انداخت ،دیگران هم دست های او را بوسیدند و متفرق شدند.

آنگاه مولوی از شمس پرسید:برای چه امشب مرا دچار این فاجعه نمودی و مجبورم کردی تا به آبرو و حیثیتم چوب حراج بزنم؟
 شمس گفت: برای این که بدانی آنچه که به آن مینازی جز یک سراب نیست، تو فکر میکردی که احترام یک مشت عوام برای تو سرمایه ایست ابدی، در حالی که خود دیدی، با تصور یک شیشه شراب همه ی آن از بین رفت و آب دهان به صورتت انداختند و بر فرقت کوبیدند و چه بسا تو را به قتل میرساندند. این سرمایه ی تو همین بود که امشب دیدی و در یک لحظه بر باد رفت.

پس به چیزی متکی باش که با مرور زمان و تغییر اوضاع از بین نرود.
 
 (کتاب ملاصدرا.تالیف هانری کوربن.ترجمه و اقتباس ذبیح الله منصوری) با اندکی دخل و تصرف

+ نوشته شده در  شنبه 11 آذر1391ساعت 14:23  توسط سیده شیما حسینی  | 

حرف هایی که نباید به همکاران گفت!

حرف هایی که نباید به همکاران گفت!

بخشی از اعتبار و پیشرفت شما در محیط کار به رابطه ای که با همکاران تان دارید باز می گردد به همین خاطر ایجاد و حفظ روابطی خوب با همکاران بخشی از مسئولیتی است که هر فرد در محیط کاری دارد. اما برای تحقق این روابط، در نخستین گام نباید همکاران تان را بیازارید، برای این کار بهتر است از گفتن حرف های زیر به همکاران تان پرهیز کنید.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  شنبه 11 آذر1391ساعت 14:21  توسط سیده شیما حسینی  | 

مهارت کاریابی

آشنايي با
ويژگي‌هاي يك كارمند ايده‌آل

حضور كارمندان باتجربه و آرماني تا چه اندازه در پيشبرد اهداف تجاري مديران موثر است؟ برخورداري از چه ويژگي‌هايي اين گروه از كارمندان را در جايگاهي متمايز و برتر قرار مي‌دهد؟ انتخاب رشته تحصيلي و استعدادهاي ذاتي در فراهم‌آوردن بستر مناسب فعاليت و جولانگاهي براي پرورش خصوصيات ممتاز كارمندان ايده‌آل چه نقشي دارند؟ مديران چگونه مي‌توانند كارمندان باتجربه و كارآزموده را انتخاب كنند؟ براي يافتن پاسخ مناسب و بررسي خصوصيات كارمندان ايده‌آل با ما در اين مقاله همراه شويد.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  سه شنبه 20 تیر1391ساعت 1:31  توسط سیده شیما حسینی  | 

مهارت کاریابی

آشنايي با
ويژگي‌هاي يك كارمند ايده‌آل

حضور كارمندان باتجربه و آرماني تا چه اندازه در پيشبرد اهداف تجاري مديران موثر است؟ برخورداري از چه ويژگي‌هايي اين گروه از كارمندان را در جايگاهي متمايز و برتر قرار مي‌دهد؟ انتخاب رشته تحصيلي و استعدادهاي ذاتي در فراهم‌آوردن بستر مناسب فعاليت و جولانگاهي براي پرورش خصوصيات ممتاز كارمندان ايده‌آل چه نقشي دارند؟ مديران چگونه مي‌توانند كارمندان باتجربه و كارآزموده را انتخاب كنند؟ براي يافتن پاسخ مناسب و بررسي خصوصيات كارمندان ايده‌آل با ما در اين مقاله همراه شويد.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  پنجشنبه 15 تیر1391ساعت 20:55  توسط سیده شیما حسینی  | 

آموزش بورس

تاریخچه

__________

  واژه بورس از نام خانوادگي شخصي به نام "واندر بورس" اخذ شده كه در اوايل قرن چهاردهم در شهر بروژ بلژيك مي­زيسته و صرافان شهر در مقابل خانه او گرد هم مي­آمدند و به دادوستد كالا، پول و اوراق بهادار مي‌پرداختند. اين نام بعدها(1309) به كليه اماكني اطلاق شد كه محل دادوستد پول، كالا و اسناد مالي و تجاري بوده است. رشد بورس سهام و جاافتادن آن در عمليات تجاري و اقتصادي، با انقلاب صنعتي اروپا و شكوفايي اقتصاد تازه متحول شده آن همراه بوده است. اولین بورس معتبر دنیا، در سال 1611 در شهر آمستردام تشکیل شد و کمپانی معروف هند شرقی سهام خود را در آن بورس عرضه کرد. بورس آمستردام امروزه نیز یکی از منابع مهم تأمین سرمایه در سطح بین‌المللی است. نکتة قابل توجه آن است که در هنگام افزایش قابل ملاحظه معاملات سهام، کشورهای اروپایی نظیر انگلستان، آلمان، سوئیس، قوانین و مقررات ناظر بر معاملات سهام و ضمانت‌های اجرایی لازم برای آن را وضع کردند تا از هرگونه تقلب و پایمال شدن حقوق صاحبان سهام جلوگیری شود.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  یکشنبه 14 خرداد1391ساعت 1:21  توسط سیده شیما حسینی  | 

Management Research Network

The Management Research Network (MRN) is directed by Michael C. Jensen, Managing Director, Organizational Strategy Practice, Monitor Company; Professor of Organizational Strategy, Monitor University; Jesse Isidor Straus Professor of Business Administration Emeritus, Harvard Business School, and Chairman of Social Science Electronic Publishing, Inc.

Announcements and Job Postings: MRN Professional Announcements is distributed weekly and includes announcements including conferences, professional meetings, calls for papers, and Professional Job Listings. Please contact Announcements@SSRN.com for more information.

Subscriptions: Subscribing to any of the Management Research Network's abstracting eJournals provides the most efficient and convenient way to receive the latest research from the world's foremost researchers. At the organizational level, Site Subscriptions can be customized to meet your faculty's needs, including number of subscribers and research areas of interest. Please contact Subscriptions@ssrn.com for individual or site subscription information.

Research Paper Series: Management Research Network Research Paper Series offer your institution a way to showcase and distribute the research of your faculty and staff. Creating a Research Paper Series (RPS) for your institution will give you the most exposure for your faculty's work and is an excellent way to create awareness and disseminate your research. Please contact RPS@ssrn.com for more information.

Conference Management Service: Our Conference Management Service offers a range of services from full hosting to online proceedings. Based on your needs, we will create a unique web page and manage everything from research submissions to refereeing, volunteer requests, and more. Distribution of a Conference eJournal is also available. Please contact CMS@ssrn.com for more information.

Professional Directory: We encourage the readers of our journals to communicate directly with other members of the SSRN Community regarding their own and other's research. To help facilitate this interchange, we make contact information for each author available on our web site. To obtain contact information, you can search for an author or click on an author's name anywhere in our system.

SSRN's Commitments to Users: SSRN's objective is to provide worldwide distribution of research to authors and their readers and to facilitate communication among them at the lowest possible cost. We allow authors to upload papers without charge, and any paper an author uploads to SSRN is downloadable for free, worldwide. SSRN also provides free subscriptions to all of our abstracting journals to users in developing countries on request. We allow publishers and other institutions to charge users for downloads, but insist that the price for such papers on SSRN cannot exceed the lowest non-subscriber price for these papers anywhere on the web. The vast majority of downloads of papers from the SSRN eLibrary are free.

The 100,000+ authors who have contributed their research to SSRN have trusted us with their intellectual output. We are committed to fulfilling that trust. We are authors, and we respect, above all, our authors' rights in their material. We have never and will never behave opportunistically with our authors' material. You have our word on this.

More information on SSRN's commitments to users.

We welcome feedback about Management Research Network.

+ نوشته شده در  شنبه 24 مهر1389ساعت 20:24  توسط سیده شیما حسینی  | 

Announcing New MRN Business History & Nonprofit Organizations Research Network




We are pleased to announce the creation of the Business History & Nonprofit Organizations Research Network (BHNP) within the Management Research Network.

BUSINESS HISTORY eJOURNAL
View Papers: http://www.ssrn.com/link/Business-History.html
Subscribe: http://hq.ssrn.com/jourInvite.cfm?link=Business-History

Description: This eJournal distributes working and accepted paper abstracts that focus on the creation, evolution, and emergence of industries and business entities throughout history. Submitted papers may be conceptual or empirical in nature and emphasize a chronological orientation. The purpose of the eJournal is to describe, explain, and better understand the origin, development, and progression of events and issues that lead to the success or failure of these industries or business entities. To accomplish this purpose, submitted papers may focus on the recording and analysis of past events related to specific business issues related to finance, accounting, marketing, economics, administration, production, ethics, management, policy development, human resources, and international business. Specific topics within this journal include industry development, management theory and practice, global firms, governmental policy, macroeconomic policy, microeconomic policy, social policy, and other business history topics.


NONPROFIT ORGANIZATIONS eJOURNAL
View Papers: http://www.ssrn.com/link/Nonprofit-Organizations.html
Subscribe: http://hq.ssrn.com/jourInvite.cfm?link=Nonprofit-Organizations

Description: This eJournal distributes working and accepted paper abstracts related to all aspects of management important to nonprofit organizations and foundations. The eJournal welcomes research with a focus on the best practices and most forward thinking advice on the special needs, challenges, and opportunities of nonprofit organizations. Topics of interest include, but are not limited to, insights on the common concerns of nonprofit organizations in all settings such as social services and social work, community initiatives and development, compensation and benefits, donor issues, diversity, disaster response, employment law, ethics, fiscal governance, fundraising and charitable giving, human services, healthcare issues, higher education administration, leadership, new legal and tax issues, public policy and legislation, religious philanthropy, technology, volunteers, veteran's charities, board governance and issues, arts management, and other nonprofit organizations topics.



HOW TO SUBSCRIBE
You can subscribe to the eJournals by clicking on the "subscribe" links listed above. Individual subscriptions to these MRN eJournals will be free for the next six months, ending April 1, 2011. After that, individual subscriptions, for all MRN eJournals, will be $60 per year. Organization Site Subscriptions will also be available.

You can change your journal subscriptions by logging into SSRN User HQ. If you have questions or problems with this process, please email UserSupport@SSRN.com or call 877-SSRNHelp (877.777.6435 or 585.442.8170). Outside of the United States, call 00+1+585+4428170.

SSRN's eLIBRARY
SSRN's searchable electronic library contains abstracts, full bibliographic data, and author contact information for more than 303,900 papers, more than 144,800 authors, and full text for more than 244,000 papers. The eLibrary can be accessed at http://ssrn.com/search.

SSRN supports open access by allowing authors to upload papers to the eLibrary for free through the SSRN User HeadQuarters at http://hq.ssrn.com, and by providing free downloading of those papers.

Downloads from the SSRN eLibrary in the past 12 months total more than 8.8 million, with more than 39.3 million downloads since inception. Downloads are currently running at a rate of 10.3 million per year.

SSRN's PROFESSIONAL DIRECTORY
Searching on an individual's name in the author field on our search page at http://ssrn.com/search provides the best single professional directory of scholars in the social sciences and humanities. Complete contact information for authors, including email, postal, telephone, and fax information, is available there.

SSRN's MISSION
SSRN's objective is to provide rapid, worldwide distribution of research to authors and their readers and to facilitate communication among them at the lowest possible cost. In pursuit of this objective, we allow authors to upload papers without charge. And, any paper an author uploads to SSRN is downloadable for free, worldwide.

MANAGEMENT RESEARCH NETWORK
The Management Research Network (MRN) distributes other abstracting eJournals. You can subscribe to these eJournals through the SSRN User HeadQuarters at http://hq.ssrn.com.

Sincerely,

Michael C. Jensen
Director
Management Research Network

+ نوشته شده در  شنبه 24 مهر1389ساعت 20:17  توسط سیده شیما حسینی  | 

همایش توانمند سازی تعاونی های تولیدی


 

45 درصد از سرمایه گذاری ها در بخش تعاون توسط اعضا و خود تعاونی ها انجام شده است،در حالی که این رقم در برخی از بخش ها تنها 10 تا 20 درصد است.

 محمد عباسی، وزیر تعاون، در همایش توانمند سازی تعاونی های تولیدی در تهران افزود: با توجه به اینکه بخش تعاون در گذشته نقش کمتری را در اقتصاد ایفا کرده است، باید برای دستیابی به اهداف مورد نظر و فعال شدن در صحنه اقتصاد کشور، علاوه بر افزایش فعالیت ها، کمک های مناسبی نیز به شرکت های تعاونی انجام شود.

 وی در ادامه تصریح کرد: با توجه به شتاب فعالیت های اقتصادی در جهان و افزایش کیفیت بازار یابی در دنیا، باید بنگاه های اقتصادی کشور به فعالیت های خود شتاب داده و این امر تنها با کمک دولت به بخش تعاون میسر است.

 وزیر تعاون خاطر نشان کرد: سیاست های اصل 44 قانون اساسی نوید مناسبی برای بخش تعاون است، زیرا با اجرای این قانون سهم بخش تعاون در اقتصاد ملی ارتقا می یابد.

 وی سپس آموزش و توانمند سازی را برای تعاونی های کشور ضروری دانست و افزود:تعاونی ها با ارتقا توانمندی های خود می توانند به ایجاد عدالت اجتماعی در کشور کمک کنند.

 عباسی سپس اظهار داشت: حدود 50 درصد از تعاونی های کشور در حال حاضر در بخش تولید فعال هستند و این امر سبب شده تا توجه به این تعاونی ها از رویکرد های وزارت تعاون باشد.

 وی با بیان آنکه، تعاونی ها از تکاثر ثروت جلوگیری می کنند، اظهار داشت:در حالی که میزان اشتغالزایی در هر واحد تعاونی 14 نفر است، این میزان در بخش های دیگر به 2/2 درصد می رسد.

 وزیر تعاون گفت:با توجه به اینکه جمعیت کشور در حال حاضر جوان و نیازمند اشتغال است و بخش تعاون نیز زمینه های مناسبی برای ایجاد اشتغال در کشور دارد و باید توجه ویژه ای به این بخش مبذول شود.

 عباسی افزود: توانمند سازی گروه های اجتماعی از وظایف حکومت ها است و بخش تعاون بهترین جایگاه برای اجرای این وظیفه می باشد.

 وی در خاتمه با اشاره به اینکه تا کنون اولویت خاصی برای بخش تعاون در نظر گرفته نشده است، افزود: با توجه به برنامه ریزی انجام شده، قرار است کمک هایی به بخش تعاون صورت گیرد، اما هنوز این امر اتفاق نیفتاده است.

 ضرورت اصلاح شیوه یارانه در بخش کشاورزی

 

 

 

رییس کمیسیون کشاورزی مجلس:آمارها نشان میدهد نزدیک به 50 درصد تعاونی های کشور در بخش کشاورزی شکل

 گرفته اند که این امر می تواند زمینه خوبی برای حفظ جایگاه واقعی تولید در کشور باشد

 رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس نیز با بیان اینکه مخالف حذف رایانه ها هستیم، اصلاح و قانونمند شدن روش پرداخت رایانه ها در بخش کشاورزی را خواستار شد.

 عباس رجایی طی سخنانی ایجاد رقابت پذیری در محصولات تولیدی را موجب تقویت تعاونی ها دانست و گفت: امروز باید راه پیوستن به سازمان تجارت جهانی را طی کنیم زیرا برای ورود به این سازمان قواعد و ضوابطی وضع شده است که یکی از آنها حفظ الزامی تعرفه های تولیدی است.

 وی افزود: برای دولت خوشایند نیست که به صورت دلخواه تعرفه ها را کاهش دهیم اما اگر هدف ما پیوستن بهWTO  است باید تعرفه های کالاهای خود را به حدود 5 درصد کاهش دهیم.

 رجایی تصریح کرد آمارها نشان میدهد که نزدیک به 50 درصد تعاونی ها در کشور در بخش کشاورزی شکل گرفته اند که این امر می تواند زمینه خوبی برای حفظ جایگاه واقعی تولید در کشور باشد و اشتغال پایدار را به وجود بیاورد.

 رییس کمیسیون کشاورزی مجلس خاطر نشان کرد: برای داشتن صنعتی پایدار باید به تولید بخش کشاورزی و الزامات آن تن دهیم؛در غیر این صورت کشوری که نتواند غذای خود را تولید کند صنعت موفقی نخواهد داشت.

 رجایی در بخش دیگری از سخنان خود خواستار قانونمند شدن روش پرداخت یارانه ها به بخش کشاورزی شد و گفت:ما در کمیسیون کشاورزی اعتقاد نداریم که یارانه ها باید حذف شود بلکه یارانه ها باید باشد و تقویت شود، متاسفانه شیوهای که در بخش کشاورزی به لحاظ پرداخت یارانه اعمال میشود، صحیح نیست زیرا منابع را هدر میدهد.

 وی گفت:اگر همین حالا سم،کود و سایر ملزومات بخش کشاورزی را با یارانه در اختیار کشاورزان قرار دهیم همه خواستار دریافت آن هستند اما کسی به کیفیت توجه نشان نمیدهد.

 رییس کمیسیون کشاورزی مجلس با بیان اینکه روش پرداخت یارانه ها و ساختار آن باید اصلاح و قانونمند شود، گفت:آنچه در بهره وری و افزایش راندمان تعاونی های تولیدی موثر است، پوشش های تولید است.دولت نهم در راستای توسعه تعاونی ها گام موثری برداشته است به نحوی که 5/5 درصد از تولید ناخالص داخلی متعلق به تعاونی هاست.

 رجایی با بیان اینکه در ایران 100 میلیارد متر مکعب آب استحصال می شود گفت: از این میزان 92 میلیارد متر مکعب در اختیار بخش کشاورزی است و در ازای این 92 میلیارد متر مکعب حدود 100 میلیون تن تولید داریم.

 وی حداکثر بهره وری از آب در بخش کشاورزی را 41 درصد ذکر و تصریح کرد: برای آنکه این رقم را به بالای 100 درصد برسانیم راه بسیار زیادی در پیش داریم.

 فعال شدن کمیته های مختلف اقتصادی در اتاق تعاون

 

 

دبیر کل اتاق تعاون :با وجودی که بر اساس قانون، تعاونی های دارای شرایط خاص باید بتوانند از بانکها تسهیلات دریافت کنند اما این امر تا کنون با مشکلات متعددی مواجه بوده است.

 در ادامه این مراسم، دبیر کل اتاق تعاون از فعال شدن کمیته های مختلف اقتصادی در این اتاق خبر داد.

 حسین رحمانی نیا گفت: کمیته های متنوع موجود در بخش های مختلف اقتصادی اتاق تعاون باید برای رفع مشکلات این بخش فعال شوند.

 وی اظهار داشت: قرار است این کمیته ها پس از انجام کارهای کارشناسی مشکلات بخش تعاون را رفع کنند.

 وی اخذ تسهیلات بانکی را از مشکلات تعاونی ها اعلام کرد و افزود: با وجودی که بر اساس قانون، تعاونی های دارای شرایط خاص باید بتوانند از بانکها تسهیلات دریافت کنند اما این امر تا کنون با مشکلات متعددی مواجه بوده است.

 رحمانی نیا، با بیان آنکه بانکها باید در پرداخت تسهیلات همکاری مناسب تری با تعاونی ها داشته باشند،افزود:در صورتی که سرمایه در گردش تعاونی ها تامین نشود مشکلات این بخش مضاعف خواهد شد.

 وی با اشاره به ابلاغ قانون اصل 44، گفت:هر چند بر اساس این قانون قرار است سهم تصدی گری دولت از 80 به 20 درصد کاهش یابد اما این امر نیازمند ایجاد ساز وکار مناسب در بخش های مختلف است.

 سرمایه گذاری 200 هزار میلیارد ریال در بخش تعاون

 

 

وزیر صنایع و معادن:اولین ویژگی بخش تعاون نگاه عدالت محور و نزدیک به عدالت اقتصادی است که در بخش های دیگر کمتر وجود دارد.

 وزیر صنایع و معادن نیز طی سخنانی گفت: بخش تعاون برای دست یابی به سهم 25 درصدی در اقتصاد، به 200 هزار میلیارد ریال سرمایه گذاری در تعاونی های تولیدی نیاز دارد.

 علی اکبر محرابیان افزود:افزایش سهم بخش تعاون در اقتصاد ملی از طریق منابع مردمی بسیار مشکل است لذا باید زمینه های تامین نقدینگی جدید برای رفع نیاز های این بخش فراهم شود.

 وی با اشاره به ابلاغ سیاستهای اصل 44 قانون اساسی به خصوص در بخش واگذاری ها، اظهار داشت: بهترین فرصت برای توانمند سازی تعاونی ها مرحله واگذاری ها است.

 وی گفت:واگذاری هایی که تا کنون به بخش تعاون انجام شده بیشترین باز دهی را داشته اند.

 وی با بیان آنکه در طول یکسال گذشته در مجموعه وزارت صنایع و معادن بیش از هفتاد و پنج هزار میلیارد ریال واگذاری انجام شده است، اظهار داشت: واگذاری های بخش صنعت به تعاونی ها از نظر سود آوری و بازدهی بسیار مطلوب بوده است.

 محرابیان از تعاونی ها دعوت کرد برای دریافت سهام شرکت های در حال واگذاری پیشقدم شوند زیرا وزارت صنایع در این زمینه از تعاونی ها حمایت خواهد کرد.

 وی با بیان آنکه 40 درصد اشتغال کشور توسط تعاونی های تولیدی در کشور ایجاد شده است، اظهار داشت: تعاونی ها دارای ویژگی هایی هستند که در دیگر بنگاههای اقتصادی وجود ندارد.

 وی گفت:اولین ویژگی این بخش نگاه عدالت محور و نزدیک به عدالت اقتصادی است که در بخشهای دیگر کمتر وجود دارد.

 وی با تبیین بخشهای مختلف بخش تعاون،گفت:این بخش در بعد سیاسی دارای آزادی عمل و در بعد فرهنگ فضای همکاری جمعی را به دلیل تقویت روحیه جمعی ایجاد میکند.

 محرابیان تصریح کرد: این بخش در بعد توسعه و آبادانی با توجه به سهم آن در رشد و توسعه می تواند از طریق تجمیع ثروت های کوچک نقش مهمی را در عمران و آبادانی کشور ایفا کند.

 وزیر صنایع و معادن با بیان آنکه امروزه شرایط خاصی برای گردش نقدینگی در کشور وجود دارد، گفت: دولت روش های مختلفی را در این خصوص بررسی کرده تا نقدینگی وارد عرصه تولید شود.

 وی گفت: دولت لایحه ای را برای تزریق 150 هزار میلیارد ریال از حساب ذخیره ارزی به بانک ها به مجلس ارائه کرده که امیدواریم این لایحه مورد حمایت مجلس قرار گیرد.

 وزیر صنایع و معادن اظهار داشت: دولت روش های دیگری را برای گردش نقدینگی در نظر دارد که بر اساس آن پنج میلیارد دلار به شرکت های تولیدی تزریق خواهد شد.

 محرابیان تصریح کرد: فروش محصولات و مواد اولیه به صورت مدت دار نیز از دیگر روش ها است.

 وی،تقویت تعاونی ها را برای رقابت پذیری محصولات تولیدی موثر دانست و افزود: شرایط کشور در حال حاضر طوری است که باید راه پیوستن به تجارت جهانی را طی کرد.

 وزیر صنایع با اشاره به کاهش الزامی تعرفه های بخش تولید، گفت: هر چند کاهش تعرفه ها برای دولت خوشایند نیست اما اگر بخواهیم اقتصاد شکوفایی داشته باشیم باید تعرفه های موثر کالایی را به پنج درصد کاهش دهیم.

 به گفته وی، تعرفه موثر مجموع عوارض گمرکی و سود بازرگانی تقسیم بر کل واردات است.

 وی، تعرفه موثر کالایی را در سال گذشته 5/10 درصد اعلام کرد و افزود: این رقم باید به طور تدریجی کاهش یابد.

 ایجاد نهادهای مالی از قبیل بانک و بیمه تعاون

 

 

وزیر اقتصاد: توسعه نهادینه در تامین مالی تعاونی ها باید رخ دهد تا استراتژی تامین مالی تعاونی ها را در بر بگیرد

 سپس وزیر امور اقتصادی و دارایی به عنوان سخنران بعدی با تاکید بر تاسیس هر چه سریعتر تعاونی های سهامی عام ایجاد نهاد های مالی از قبیل بانک و بیمه تعاون را خواستار شد.

 سید شمس الدین حسینی محدودیت مالی را از مهمترین مشکلات فرآوری بخش تعاونی دانست و گفت: وقتی از تامین مالی صحبت می شود بلافاصله این بحث مطرح می شود که برای این نظر چه روشی داریم و مدل تامین مالی تعاونی ها چیست؟

 وی گفت: با ابلاغ سیاست های اصل 44 ظرفیت های جدیدی پدید آمده است و اگر قرار باشد تعاونی ها مدل و استراتژی تامین مالی خود را بازی کنند باید از استراتژی استقراض از بازار پول به سمت استراتژی های مشارکتی و حضور در بورس حرکت کنند.

 حسینی اضافه کرد: تعاونی ها نمی توانستند در بورس و نیز بیمه فعالیت کنند و همین امر تنگناها را بیشتر کرد.

 وزیر اقتصاد خاطرنشان کرد: متاسفانه ایران درباره بازارهای مالی از توسعه کافی برخوردار نیست و تمام بار و مسئولیت فعالیت های اقتصادی را سیستم مالی به دوش می کشد بدون آنکه مشخص شود سهم سایر بازارها و بیمه ها چیست؟

 وزیر اقتصاد در ادامه راه اندازی سریع تعاونی های سهامی عام را خواستار شد و گفت: ابلاغ قانون سیاست های اصل 44 این ظرفیت را ایجاد کرده است که اکنون شرکت های تعاونی های سهامی عام را تشکیل بدهیم و طبعا در این رویکرد نیاز به یکسری مصوبات و آیین نامه ها خواهیم داشت.

حسینی خاطر نشان کرد: توسعه نهادینه در تامین مالی تعاونی ها بابد رخ دهد تا استراتژی تامین مالی تعاونی ها را در بر گیرد.

 وی همچنین اصلاح مدلهای حقوقی تعاونی را خواستار شد و افزود: امروز در کنار مدل های سنتی و متعارف تعاونی نسل جدید تعاونی ها مطرح می شوند و طبعا برای فراهم کردن انعطاف در مدل سازمانی تعاون باید امکان استفاده از ظرفیت های تامین مالی در سایر بازارها به وجود آید.

 حسینی در پایان توسعه سیستم مالی اعم از بازار و نهادهای مالی در تعاونی، استفاده از ظرفیت های موجود در بخش تعاون نظیر ایجاد نهاد های مالی در قالب تعاون از جمله بانک و بیمه لیزینگ و شرکت های سرمایه گذاری، توسعه تخصیص مالی، توسعه استراتژی تامین مالی تعاونی ها نظیر استقراض و مشارکت و گردش وجوه تعاونی به ویژه بازنشستگی در تعاونی ها را از جمله راهکار های تامین مالی تعاونی ها بر شمرد.

 ضرورت توجه به فعالیت های گروهی در اجرای اصل 44 قانون اساسی

 

 

مدیر عامل شرکت تعاونی فردا: آمارها بیانگر آن است که از کل تعاونی های تولیدی بیش از 27 هزار تعاونی گرایش کشاورزی دارند و تعاونی های فعال با گرایش صنایع قضایی نیز در گرایش های مختلف صنعتی جایگاه دوم را کسب کرده اند.

 در ادامه این مراسم، مدیر عامل شرکت تعاونی کارخانجات فرآوری روغن و دانه های روغنی ایران (فردا) گفت: از آنجا که با اجرای اصل 44 قانون اساسی قرار است روابط متقابل دولت و ملت در بعد اقتصادی ارتقاء یابد، توجه به اقدام جمعی و گروهی به ویژه تقویت آن بسیار ضروری است.

 ابوالحسن خلیلی با اشاره به تسلط دیر پای دولت ها در اقتصاد و زمینه های عدم مشارکت و همدلی در جامعه ایرانی سبب شده تا ایرانیان نسبت به بسیاری ملل رغبت چندانی به اقدام های گروهی و مشارکتی نداشته باشند، تاکید کرد: برای فعالیت های گروهی و موفقیت آنها نیازمند زمینه ها و ساختارهای لازم است.

 وی ادامه داد: در شرایطی که هنوز بستر های ایجاد شده برای کار به صورت تعاونی استحکام کامل را نیافته، ایجاد بسترهای مناسب برای کار به صورت تعاونی ضروری است و باید زمینه های ترویج فرهنگ و معرفی عرصه های مطلوب برای فعالیت های گروهی اقتصادی اقتصادی به صورت تعاونی بیش از پیش ایجاد شود.

 مدیر عامل شرکت تعاونی کارخانجات فرآوری روغن و دانه های روغنی ایران گفت: از آنجا که تولید و فعالیت اقتصادی مناسب ترین عرصه برای گسترش تعاونی ها است باید با ایجاد انگیزه قوی اقتصادی و مدیریت صحیح افراد را به سمت مشارکت در تعاونی های تولیدی ترغیب کرد.

 خلیلی تصریح کرد:از مجموع 117 هزار تعاونی تحت پوشش وزارت تعاون، افزون بر 55 هزار تعاونی (47 درصد کل تعاونیها) در فعالیت های تولیدی به ثبت رسیده اند و 40 درصد اشتغال بخش تعاون را نیز به خود اختصاص داده اند.

 وی ادامه داد: در شرایطی که هنوز بستر های ایجاد شده برای کار به صورت تعاونی استحکام لازم را نیافته، ایجاد بستر های مناسب برای کار به صورت تعاونی ضروری است و باید زمینه های ترویج فرهنگ و معرفی عرصه های مطلوب برای فعالیت های گروهی اقتصادی به صورت تعاونی بیش از پیش ایجاد شود.

 مدیر عامل شرکت تعاونی کارخانجات فرآوری روغن و دانه های روغنی ایران گفت: از آنجا که تولید و فعالیت اقتصادی مناسب ترین عرصه برای گسترش تعاونی ها است باید با ایجاد انگیزه قوی اقتصادی و مدیریت صحیح افراد را به سمت مشارکت در تعاونی های تولیدی ترغیب کرد.

 خلیلی تصریح کرد: از مجموع 117 هزار تعاونی تحت پوشش وزارت تعاون، افزون بر 55 هزار تعاونی (47 درصد کل تعاونی ها) در فعالیت های تولیدی به ثبت رسیده اند و 40 درصد اشتغال بخش تعاون را نیز به خود اختصاص داده اند.

 وی ادامه داد این وضعیت به خوبی نشان می دهد که افراد به صورت طبیعی به تشکیل تعاونی های تولیدی و اقتصادی رغبت بیشتری نشان می دهند.

 مدیر عامل شرکت تعاونی برتر کشور در سال 87، بر ضرورت ایجاد بستر سیاست گذاری و اجرا در بخش تعاون تاکید کرد و افزود: با توجه به اینکه فعالیت اقتصادی در بخش تعاون نسبت به فعالیت های فرد گرایانه (خصوصی) و دولتی سودآورتر شده باید زمینه های گرایش هر چه بیشتر افراد به این سمت فراهم شود.

 وی گفت: از سوی دیگر آمارها بیانگر آن است که از کل تعاونی های تولیدی بیش از 27 هزار تعاونی گرایش کشاورزی دارند و تعاونی های فعال با گرایش صنایع غذایی نیز در گرایش های مختلف صنعتی جایگاه دوم را کسب کردهاند.

 به گفته وی، بیش از نیمی از تعاونی های تولیدی کشور در بخش های کشاورزی و صنعت غذایی فعال هستند.

 وی با بیان آنکه این امر نشان از مناسب بودن عرصه فعالیت های کشاورزی و غذایی برای ایجاد و گسترش تعاونی های تولیدی دارد، افزود: بدیهی است موفقیت در عرصه فعالیت های تولیدی نیازمند نظام توزیع و بازار رسانی مناسب است و چنانچه تولید کنند گان نتوانند ارتباط موثری با بازار مصرف برقرار کنند با مشکلات متعددی مواجه خواهند شد.

 مدیر عامل شرکت تعاونی کارخانجات فرآوری روغن و دانه های روغنی ایران گفت: امروزه برای رساندن کالاهای مطلوب و دارای استاندارد های مورد قبول به دست مصرف کنندگان ایجاد شبکه های تولید، توزیع و زنجیره های عرضه باید مورد توجه و تاکید قرار گیرد، زیرا چنین شبکه ها و زنجیره هایی میتوانند وضعیت تولید را تحت تاثیر قرار دهند.

 خلیلی ادامه داد: وجود چنین شبکه ها و زنجیره هایی سبب می شود تا تمام اجزاء یک زنجیره از تولید کننده تا مصرف کننده نهایی از منافع و مزایای فعالیت در قالب این زنجیره ها منتفع شوند.این مقام مسئول بر ضرورت فعالیت و همکاری بنگاه ها و تشکل های تولیدی تاکید کرد و گفت:این امر در توصعه و گسترش تعاون نقش بسزایی دارد.

 وی گفت: هر چه تعداد نشان های تجاری عرضه شده یک کالا در بازار محدود باشد امکان کاهش هزینه و استفاده از صرفه های مقیاس برای اجزاء مختلف زنجیره نیز بیشتر می شود.

 وی در پایان اظهار امیدواری کرد: با برنامه ریزی صحیح و شناخت اولویت های بخش تعاون زمینه گسترش فعالیت های تعاونی و کشف و گسترش تعاونی ها در عرصه های نو فراهم شود.

 گفتنی است، شرکت تعاونی کارخانجات فرآوری روغن و دانه های روغنی ایران (فردا) در سال جاری به دلیل کیفیت مطلوب محصولات به عنوان تعاونی برتر از سوی وزارت تعاون انتخاب شده است.

 

 

+ نوشته شده در  سه شنبه 23 شهریور1389ساعت 1:1  توسط سیده شیما حسینی  | 

سرمایه داری، سوسیالیسم ومساله انگیزه برای فعالیت های تولیدی

 

بحران های اقتصادی نظام سرمایه داری اگر چه وضعیت معاش و زندگی کارگران را تا مرزهای غیر قابل باور مشقت و فلاکت سوق می دهند و حتی جامعه انسانی را گاها به گرداب جنگ های خانمان برانداز بین گروهبندی های رقیب و بلوکهای متخاصم سرمایه داران فرو می برند، اما در همان حال دو امکان بزرگ برای نفی و برچیدن این نظام را در مقابل طبقه کارگر می گشایند. یکی امکانی عملی است که در زندگی واقعی و مبارزه روزمره، کارکردهای مخرب نظام سرمایه داری برملا شده و در مقابل دید همگان قرار می گیرند. طبقه کارگر در صورت آمادگی سیاسی و تشکیلاتی لازم می تواند از این خود افشاگری وسیع سرمایه داری در بحرانها برای ایجاد آگاهی و اتحاد گسترده و سازمان دادن مبارزه افق دار طبقاتی بهره برده و وارد مصاف نهایی برای برچیدن این نظام و بنای نظام مطلوب خود شود. دومی امکانی نظری است که بواسطه آن می توان ادعاهای ایدئولوژیک مدافعان سرمایه داری پیرامون اهمیت و مطلوبیت آن برای جامع بشری و اینکه خوشبختی و سعادت انسان در گرو حفظ و تحکیم و رونق آنست را محک زد و پوکی این ادعاها را بار دیگر نشان داد. در اینجا به یکی از این موارد، یعنی مساله انگیزه برای فعالیت های تولیدی، اشاره شده و تلاش می شود نشان دهیم که چرا خوشبختی و سعادت انسان در گرو نقد و کنار گذاشتن ادعای سرمایه داران در این زمینه است. 

یک سوال همیشگی در جوامع طبقاتی و نیز در جامعه سرمایه داری اینست که مستقل از نیازهای عام انسانی به عنوان ضرورتهای فعالیت تولیدی، آن انگیزه و محرک اساسی که انسانها را به کار و تلاش تولیدی و خلاقیت و نوآوری در این زمینه تشویق نموده و به آن سوق می دهد چیست؟ برای توضیح و تبیین این مساله افکار و اندیشه ها به دو دسته تقسیم شدند. در یکطرف مدافعان نظام طبقاتی و جامعه سرمایه داری قرار دارند که انسان را اساسا خود پرست و فردگرا و پول پرست و قدرت طلب و دنبال منفعت شخصی تبیین می کنند. در این نگاه به انسان، منفعت طلبی شخصی آن انگیزه و محرک و کشش تعیین کننده است که انسان را به کار و تلاش بی وقفه و خلاق و پویا در فعالیت های تولیدی ترغیب می کند. در طرف دیگر مخالفین نظام طبقاتی و جامعه سرمایه داری یعنی سوسیالیست ها و کمونیست ها قرار دارند. اینها در مقابل معتقدند از آنجا که انسان موجودی اجتماعی است و بدون همزیستی با همنوع و کمک و اتکا متقابل به یکدیگر قادر به ادامه حیات نیست، و نیز از آنجا که کل ثروت موجود محصول نیروی کار اجتماعی و تلاش جمعی اکثریت عظیم جامعه به نام طبقه کارگر است، لذا تمایل عمومی انسانها، علی رغم همه فشارهای سنگینی که جامعه طبقاتی بر آن اعمال می کند، بسمت نوعدوستی و تعاون و همیاری و همکاری و گذشت  و فداکاری برای همنوع است. 

انسان مطلوب مدافعان نظام طبقاتی و جامعه سرمایه داری آئینه تمام نمای اعضای طبقات دارا و استثمار گرا و سرمایه دار می باشد. این انسان پولدار و ثروتمند و استثمارگر و سرمایه دار است که خود پرست و فرد گرا و پول دوست و رقابت طلب و صرفا در جستجوی منافع شخصی خویش است. این طبقات با استفاده از سلطه اقتصادی و سیاسی شان قادر شده اند که سلطه ایدئولوژیک هم داشته و چتر ارزش های خود را بر جامعه بشری گسترده و آنرا به عنوان ارزش های ذاتی انسان قلمداد نمایند. بدنبال این سلطه و هژمونی، همه انسانها به درجات متفاوت به خود پرستی و فردگرایی و منفعت طلبی شخصی آغشته شدند. این مساله از یکسو امکان خودنمایی پیروزمندانه طبقات استثمارگر برای تفوق ارزش های مطلوبشان را فراهم نمود، و از سوی دیگر نوعدوستی و تعاون و همیاری انسانی را کم رنگ کرد و در پرده ابهام قرار داد. اما علی رغم همه اینها، نفس خصلت اجتماعی تولید و زندگی، و هر اعتصاب و اعتراض جمعی کارگری، و هر مبارزه همبسته اجتماعی علیه اشکال مختلف ستم، و کمک و امداد بی دریغ انسانها به یکدیگر به هنگام حوادث طبیعی، و نیز عشق و محبت و دوستی و به داد هم رسیدن های موجود در روابط انسانها با یکدیگر، همه نشان از ارزشمندی و برتری  نوعدوستی و همیاری و همکاری و گذشت و فداکاری برای همنوع در نزد انسان دارند.

هیچیک از جوامع طبقاتی قبل مانند جامعه سرمایه داری قادر به پردازش انسان ضروری برای تولید و باز تولید نظام اجتماعی خود نبودند. از این نظر هم جامعه بورژوایی در مقایسه با جوامع قبل انقلابی عظیم بر پا کرد. همه دستاوردهای علمی و اقتصادی و سیاسی و هنری و فرهنگی در خدمت تولید انسان مطلوب جامعه سرمایه داری قرار گرفت و این تولید خود به عرصه ای پرسود برای سرمایه گذاری های کلان تبدیل شد.  اما این بخشی از تصویر نزدیک به دو قرن تاریخ سرمایه داری است. بخش دیگر آن مربوط به وجود قدرتمند جنبش های برابری طلب و سوسیالیستی در همین دوران است که با اتکا به مبارزات و انقلابات کارگری و وجود احزاب سوسیالیستی و کمونیستی پرنفوذ و پراعتبار و اندیشمندان بزرگ مارکسیستی توانستند تا حضور پر صلابت و حتی در دروه هایی هژمونی ارزش های والای انسانی از قبیل نوعدوستی و همیاری و گذشت و فداکاری برای همنوع را حفظ و تحکیم و تقویت نمایند.

از این نظر و در ادامه این تاریخ، آنگاه سال نود قرن بیستم، سال چرخش بزرگ در تاریخ سرمایه داری بود. با فروپاشی دیوار برلین، زلزله ای ایدئولوژیک رخ داد که نه تنها پایان سوسیالیسم و کمونیسم که پایان ارزش های  مورد دفاع این جنبش ها نیز اعلام شد. گفته شد اکنون بر همگان ثابت گشت که نوعدوستی و همیاری و تعاون و گذشت و فداکاری مفید نبوده و به درد رشد و پیشرفت تولید واقتصاد و سیاست و اجتماع نمی خورد. در مقابل، خود پرستی و پول پرستی و فردگرایی و رقابت طلبی و منفعت طلبی شخصی به عنوان کارسازترین انگیزه های انسانی برای پیشرفت های فوق تقدیس شد. نزدیک به دو دهه گذشته، دوران بمباران بی وقفه و مرعوب کننده این ارزش ها به جامعه بشری بود. اجماع فریبکارانه و خود فریبانه این بود که با دروی جستن از آن ارزش های والای انسانی، و با درونی نمودن این ارزش های مطلوب سرمایه داری، همگان بسمت سعادت و خوشبختی فزاینده و ابدی پیش می روند. اما سپتامبر دو هزار و هشت آب سردی بود بر این خوش خیالی ساده لوحانه.

بحران جاری اقتصاد جهان سرمایه داری از آغاز تاکنون بطور فزاینده گسترده و عمیق تر شده است. این بحران که هیچ پیش بینی قابل اتکایی از تخفیف و پایان آن موجود نیست، چرخه تولید را در بسیاری از رشته ها مختل و یا متوقف نموده و با بیکارسازیهای شتابان، صدها میلیون خانواده کارگری را در معرض فقر و فلاکت قرار داده است. اما مگر این همان نظامی نیست که وعده داد با اتکا به ارزش های مطلوبش، سعادت و خوشبختی را به ارمغان می آورد؟ پس چرا شاهد ورشکستگی آن هستیم؟ ابزار و وسایل کار و زمین و ساختمان و تکنولوژی و مواد خام و منابع طبیعی و نیروی آفریننده کار کارگر موجود است و آماده کار، اما همه بسمت رکود و توقف و بیکاری پیش می روند. تا آنجا که به مساله انگیزه برای فعالیت تولیدی و خصایل موثر و کارساز انسان در این رابطه مربوط می شود، بحران حاضر و رکود و توقف پدیدار شونده آن، نشانگر ورشکستگی کامل ارزش های مطلوب سرمایه داری و افشاگر جوهر ضد انسانی آنهاست. اکنون یک بار دیگر در تاریخ جامعه سرمایه داری آشکار می شود که خود پرستی و پول پرستی و فرد گرایی و رقابت طلبی و منفعت طلبی شخصی نه تنها ارزش های مثبت و سازنده به حال انسان و جامعه بشری نیستند بلکه بویژه به عنوان انگیزه ها و محرک هایی برای فعالیت تولیدی تماما مخرب و ویرانگرند. این تخریب و ویرانگری را می توان از دو جنبه در بحران حاضر دید.

اول اینکه اگر چه بحران اقتصاد سرمایه داری اساسا نتیجه تناقضات بنیادی این شیوه تولیدی است، و بروز کنکرت آن در هر دوره نتیجه شرایط و عوامل و تناقضات خاصی است که ضروریست برای تبیین بحران موجود آنها را باز شناخت، اما بحران همچنین نتیجه اجتناب ناپذیر و ماحصل ناگزیر همان ارزش هایی است که نظام سرمایه داری دایما می کوشد تا انسان مطلوب اش حامل آنها باشد. خود پرستی و پول پرستی و فردگرایی و رقابت طلبی و منفعت طلبی شخصی به عنوان انگیزه ها و محرک های فرد برای فعالیت های تولیدی و اقتصادی هیچگونه منظور و مقصود و هدفی دیگری  به غیر از تامین منافع شخصی از طریق کسب سود فزاینده و بی پایان در بر ندارند. فرد سرمایه دار بواسطه همین خصایل ویژه اش از جامعه و مردم و دردها و شادیها و مخاطرات و نیازها و آرزوهای آنان جدا  و با آنها بیگانه است. دنیای درونی وی منحصر است به ساختن پول و کسب پول و پرستش پول. نفوذ و سلطه و اقتدار پول بر فکر و روان و حیات و ممات وی هزاران بار پر قدرت تر از نفوذ و سلطه خدا بر دینداران است. بورژوازی که خود با بزیر کشیدن خدای دینداران پا به میدان گذاشت، پرستش پول و تبدیل آن به خدای بلامنازع  زمین را مستقر کرد و در برابر بت اعظم خود برای ابد به خاک افتاد.

به این ترتیب افراد  سرمایه دار برای رسیدن به مقصود خود وارد رقابتی دایمی و همه جانبه و بی رحمانه با یکدیگر می شوند. انگلس رقابت را «جنگ همه با همه» نامید. جنگی که همه طرفین متخاصم آن تنها برای  پیروزی شخصی  و کسب منافع خود می جنگند. برای آنان هر وسیله ای که منافع شان را تامین کند مجاز و مشروع است. اما این حرص و آز و طمع و منفعت طلبی شخصی و قدرت طلبی و «جنگ همه با همه» سرمایه داران عواقب سهمگین و ویرانگری برای جامعه بشری به همراه دارد.  استثمار و بهره کشی بی امان از طبقه کارگر، و تحمیل فقر و فلاکت و ناامنی به میلیارها انسان تحت ستم سرمایه، و تخریب نیروها و امکانات و منابع تولیدی بشر، و نابودی محیط زیست، و نیز ایجاد جنگ هایی که کل هستی انسان را به نیستی می کشانند، از جمله آشکارترین عواقبی هستند که مطلقا جایی در اندیشه و روان سرمایه داران و نگاه آنان به انسان و زندگی ندارند. رقابت بین سرمایه داران، اگر چه در دوره های رونق به افزایش ثروتهای افسانه ای بخش هایی از آنها و انباشت گسترده سرمایه اجتماعی و اقتدار طبقاتی آنان می انجامد، اما نهایتا فرجام خود را در کاهش و رکود و توقف تولید و بحرانهای اقتصادی باز می یابد. پس ارزش های  مطلوب سرمایه داران برای انسان به عنوان انگیزه ها و محرک هایی مثبت و کارساز برای فعالیت های تولیدی، کاملا برعکس عواملی مخرب و ویرانگرند که خود نیز موجب بحرانهای اقتصادی هستند.

دوم اینکه نقش مخرب این ارزش ها را می توان در خود بحران هم مشاهده نمود. یکی از اولین و فوری ترین اقدامات دولت های سرمایه داری جهان برای جلوگیری از تعمیق بحران جاری ارایه «بسته های حمایتی» به بازارهای مالی و بنگاههای سرمایه گذاری و صنایع بحران زده است.  تاکنون بسیاری از کشورهای بزرگ سرمایه داری بشکل جداگانه و بصورت جمعی گروه بیست، نزدیک به پنج تریلیون یا پنج هزار میلیارد دلار به این «بسته های حمایتی» اختصاص داده اند. پولی که تماما از مالیاتهای پرداخت شده توسط طبقه کارگر تامین می شود. این بسته ها همانطور که از نامشان یعنی (Economic Stimulus Packages)  پیداست، بمنظور ایجاد انگیزه ومحرک برای فعالیت های اقتصادی ارایه شده اند. یعنی اینکه با وقوع بحران، انگیزها و محرک ها برای فعالیت اقتصادی تضعیف شده و زایل می شوند. اما مگر گفته نشده بود که آن ارزش های مطلوب سرمایه داران تنها انگیزه ها و محرک های موثر و کارساز برای فعالیت تولیدی هستند؟ آیا در دو دهه گذشته، سلطه آنها بر اندیشه و روان و اخلاقیات مردم  و بر فرهنگ و هنر و کل حیات اجتماعی اعمال نشد؟ پس چرا فعالیت های اقتصادی با فقدان «انگیزه و محرک» مواجه شده اند؟

درپاسخ به این سوالات گفته میشود که نظام اقتصادی به بحران اعتماد (Confidence Crisis)  مبتلا شده است. اما آنها معنی واقعی این بحران اعتماد و فروپاشی انگیزه و محرک برای فعالیت اقتصادی را توضیح نمی دهند. حقیقت اینست که در بحران اقتصادی، غیر از طبقه کارگر که همچنان آماده فروش نیروی کارش است و حتی برای آن مبارزه می کند، اما سرمایه داران خریدار نیروی کار نیستند چون به سود آوری آن اعتماد ندارند. اکثرا به سرمایه گذاری رغبت نشان نمی دهند زیرا به سود آوری آن و مصونیت از خطر ورشکستگی اعتماد ندارند. بانک ها به یکدیگر، و به سرمایه گذاران وشرکت های تجاری و صنایع و غیره یا  وام و اعتبار نمی دهند و یا شرایط آنرا سخت می کنند چرا  که به برگشت اصل و بهره آن اعتماد ندارند. بی اعتمادی به امکان کسب سود و پول ساختن به همه بخش های بزرگ و کوچک اقتصاد تسری یافته و همچون یک اپیدمی کل فعالیت های اقتصادی را مختل نموده و از حرکت باز می دارد.

بنابراین، ارزش های مطلوب سرمایه داری برا ی ایجاد انگیزه و محرک در انسان بمنظور شرکت در فعالیت های تولیدی، اکنون در بحران هم به مانعی اساسی برای تولید جامعه و رفع نیازمندیهای انسانها تبدیل شده اند. سرمایه داران ریز و رشت به سرمایه گذاری و فعالیت اقتصادی رغبت نشان نمی دهند چون امکان سودآوری ها کلان و کسب پول فزایند  و ثروت اندوزی به شیوه سابق موجود نیست. چرا که امکان انباشت سرمایه و تامین منافع سیراب نشدنی شخصی شان کم رنگ و تیره و کند و بسته شده است. اما از آنجا که آنها در عین حال صاحبان و مالکان کل امکانات تولیدی جامعه هستند، تولید جامعه را که شرط ادامه زندگی میلیاردها انسان است به رکود و تعطیلی می کشند و اساس حیات اجتماعی را با تهدید فروپاشی مواجه می کنند.  سرمایه دارن  با تصاحب و در اختیار گرفتن کل امکانات تولیدی، آنها را هنگامی بحرکت در می آورند که سودآوری شان تضمین باشد. از آنجا که در بحران چنین تضمینی موجود نیست آنها مانع حرکت چرخ تولید جامعه می شوند. به این ترتیب ارزش های مطلوب آنان یعنی خودپرستی و پول پرستی و فرد گرایی و رقابت طلبی و منفعت طلبی شخصی که ادعا شده بود کارساز ترین  و موثر ترین انگیزه ها و محرک ها برای فعالیت تولیدی اند، خود به مانعی جدی و ویرانگر در برابر تولید اجتماعی تبدیل می شوند. 

دیدیم که چه در دوره های رونق اقتصاد سرمایه داری و چه در دوره های بحرانی آن، ارزش های مطلوب سرمایه داران ایجاد کننده آنچنان انگیزه ها و محرک هایی هستند که تولید اجتماعی را یکسره با مصائب و مخاطرات سهمگین مواجه می کنند. این ارزش ها نه تنها به عنوان مانعی در برابر رشد و شکوفایی تولید برای تامین زندگی انسانها و رفاه و آسایش آنان قرار می گیرند، بلکه با تبدیل شدن به نیروهایی ویرانگر کل حیات اجتماعی را مورد تهدید قرار می دهند. این ارزش ها صرفا برای حفظ و تحکیم موقعیت برتر و ستمگر و سلطه جوی اقلیت کوچکی از جمعیت یعنی سرمایه داران بکار می آیند. «بسته های حمایتی» از طرف دولت ها که خود دولت سرمایه دارانند، تلاشی است تا از جیب کارگران امکان سودآوری سرمایه داران تامین شده و با جلب اعتماد شان به سودآوری، از انگیزه و محرک برای سرمایه گذاری و فعالیت اقتصادی برخوردار شوند.

اگر تجربه دو دهه اخیر و بحرانهای پی در پی اقتصادی در این دوره و عمیق ترین آنها در شرایط کنونی نشانگر ورشکستگی و بی اعتباری نظام اقتصادی و سیاسی سرمایه داری معاصر است، در همان حال این تجربه مببین کارکرد مخرب همان ارزش هایی است که تلاش شد تا هویت بخش انسانها باشند. از این تجربه و از این خود افشاگری نظام سرمایه داری باید که بیشترین بهره را برد. ضمن افشای ماهیت متناقض و ضد انسانی اقتصاد و سیاست سرمایه داری، می باید نشان داد که خود پرستی و پول پرستی و قدرت طلبی و فردگرایی و منفعت طلبی شخصی، انگیزه ها و محرک هایی منفی و مخرب برای تولید و حیات اجتماعی اند. باید با صدای بلند گفت که خوشبختی و سعادت بشر و ایجاد انگیزه ها و محرک های سازنده و مفید برای فعالیت تولیدی در گرو ارزش های والای نوعدوستی و همیاری و تعاون و همکاری و گذشت و فداکاری برای همنوع است. ارزش هایی که هدف شان، نه بهره کشی و سود بردن از انسان، که خوشبختی و سعادت آن است و دقیقا از اینرو سازنده جوهر انسانی نظام سوسیالیستی طبقه کارگرمی باشند.

اگر چه طبقه کارگر با کسب قدرت سیاسی و لغو مالکیت بورژوایی  بر ابزار و وسایل تولید والغای کارمزدی، مساعد ترین زمینه مادی را برای رشد وشکوفایی ارزش های انسانی فراهم می کند؛ اما از هم اکنون نیز ضروری است که برای تقویت و ایجاد هژمونی ارزش های سوسیالیستی نوعدوستی و همیاری و همکاری و تعاون و گذشت و فداکاری برای همنوع تلاش نمود. تلاشی که خود بخشی مهم و ضروری از مبارزه طبقاتی کارگران است. 

23 آوریل 2009 

3 اردیبهشت 1388  

+ نوشته شده در  سه شنبه 23 شهریور1389ساعت 0:53  توسط سیده شیما حسینی  | 

زندگینامه ماکس وبر

۲۱ آوریل سال ۱۸۶۴ تولد ماکس وبر در « ارفوت » ، در « تورنیگه » . پدرش حقوقدان بود ، از خانواده‌ی صاحبان صنایع و تجار نساجی « وستفالی » ، وی در سال ۱۸۶۹ با خانواده اش به برلن آمد و عضو « دیت » شهری ، نماینده‌ی « دیت » پروس و نماینده‌ی « رایشتاک » شد . وی جزو گروه لیبرال های دست راستی تحت رهبری « بنیگس » از اهالی « هانور » بود . مادرش « هلن فالنشاین – وبر» زنی با فرهنگ بسیار بود و بشدت نگران مسائل مذهبی و اجتماعی . وی ، تا لحظه‌ی مرگش در ۱۹۱۹ با پسرش روابط فکری نزدیک داشت و آتش اشتیاق ایمان مذهبی را در نزد وی تیزتر می کرد . ماکس وبر ، در کودکی و نوجوانی اش ، اغلب روشنفکران و مردان سیاست مهم زمانه اش مانند « دیتلهی » « مومسن » ، « زیبل » ، « ترایچکه » ، « کاب » ، را در پذیرایی های پدر و مادرش ملاقات می کرد .
ماکس وبر
۱۸۸۲ -ماکس وبر پس از گذراندن « آبی تور » ، تحصیلات عالی اش را در دانشگاه هیدلبرگ شروع کرد . وی که در دانشکده‌ی حقوق ثبت نام کرده بود . به تحصیل تاریخ ، اقتصاد ، فلسفه و الهیات هم پرداخت ، و ضمناً در تشریفات و دوئل های سازمان صنفی دانشجوئی خویش شرکت می کرد .

۱۸۸۳ -پس از سه نیم سال تحصیلی در هیدلبرگ ، ماکس وبر برای انجام خدمت نظام به مدت یک سال ، نخست به عنوان سرباز ساده و سپس به عنوان افسر به استراسبورگ رفت ، وی بعدهانسبت به دوره‌ی افسری اش در ارتش امپراطوری احساس غرور بسیار می کرد .

۱۸۸۴ -ماکس وبر تحصیلات خود را در دانشگاههای « برلن » و « گوتینگن » از سر می گیرد

۱۸۸۳ - وبر نخستین امتحاتات حقوق را می گذارند .

۱۸۸۷ -۸۸ وبر در چندین مانور نظامی در « آلزاس » و پروش شرقی شرکت می کند . عضو « انجمن سیاست اجتماعی » که در برگیرنده دانشگاهیان با تمایلات اجتماعی گوناگون است می شود . این انجمن در سال ۱۸۷۲ توسط گ . شمولر تأسیس شده بود و زیر نفوذ « سوسیالیست های دانشگاهی » بود .

۱۸۸۹- ماکس وبر رساله‌ی دکترای حقوق اش را درباره‌ی تاریخ بنگاههای تجاری در قرون وسطی در برلن می گذارند . ایتالیائی و اسپانیایی را می آموزد . برای وکالت در دادگاه برلن ثبت نام می کند .

۱۸۹۰ –امتحانات جدید حقوق – وبر بنابه در خواست « انجمن سیاست اجتماعی » پژوهشی را درباره‌ی وضع دهقانان پروس شرقی شروع می کند .

۱۸۹۱- نگارش تاریخ کشاورزی روم و معنای آن از نظر حقوق عمومی و خصوصی . وبر این رساله را برای احراز صلاحیت حقوق نوشته بود و برای دفاع از آن گفت و گویی با « مومس » داشت که منجر به اعطای شغلی به وی در دانشکده‌ی حقوق برلن شد . از این تاریخ وبر حرفه‌ی استادی دانشگاه را شروع می کند.

۱۸۹۲- وبر گزارشی درباره‌ی وضعیت کارگران روستائی در آلمان شرقی تسلیم می کند .

۱۸۹۳- ازدواج وبر با « ماریان شنیتگر » .

۱۸۹۴- وبر استاد اقتصاد سیاسی در دانشگاه « فریبورک » می شود نگارش : گرایشهای موجود در تحول وضعیت کارگران روستایی آلمان شرقی .

۱۸۹۵- مسافرت به اسکاتلند و ایرلند - شروع تدریس در « فریبورک » با کنفرانسی درباره‌ی « دولت ملی و سیاست اقتصادی» .

۱۸۹۶-پذیرش کرسی استادی در دانشگاه « هیدلبرگ » به دنبال باز نشسته شدن « نی » در انجا نگارش : علل اجتماعی انحطاط تمدن کهن

۱۸۹۷-یک بیماری عصبی شدید وبر را مجبور به ترک کار به مدت چهار سال می کند . وبر به ایتالیا ، « کرس » و « سوئیس » مسافرت می کند تا آرامشی باز یابد .

۱۸۹۹- وبر به میل خود از عضویت در « اتحادیه‌ی پان ژرمنیست » ها کناره می گیرد .

۱۹۰۲- وبر تدریس در هیدلبرگ را از سر می گیرد اما دیگر آن امکان زندگی دانشگاهی فعالی مانند گذشته را ندارد .

۱۹۰۳- بنیاد گذاری « آرشیو علوم اجتماعی و سیاست اجتماعی » با همکاری « ورنر سومبارت » .

۱۹۰۴- مسافرت به ایالات متحده برای شرکت در کنگره علوم اجتماعی در « سنت لوئیس » . زندگی در قاره‌ی جدید تأثیری شگرف بر وبر می نهد . در « سنت لوئیس » وبر کنفرانسی درباره سرمایه داری و جامعه‌ی روستایی در آلمان می دهد . در همین سال وبر بخش نخست اخلاق پروتستانی و روح سرمایه داری و نیز مقاله‌ی درباره‌ی « عینیت شناخت در علوم و سیاست اجتماعی » را منتشر می کند .

۱۹۰۵- انقلاب روسیه سبب جلب توجه وبر به مسائل امپراطوری تزایا می شود و وی برای مطالعه‌ی اسناد دست اول به آموزش زبان روسی می پردازد. انتشار بخش دوم اخلاق پروتستانی و روح سرمایه داری .

۱۹۰۶- انتشار وضعیت موکراسی بورژوائی در روسیه ؛ تحول روسیه به سوی حکومت مشروطه‌ی ظاهری ؛ مطالعاتی انتقادی در منطق علوم فرهنگ ، فرقه‌های پروتستانی و روح سرمایه داری .

۱۹۰۷- ثروتی به ارث وی می رسد و سبب می شود که وبر از کارهای دیگر دست کشیده تمام وقت خود را مصروف کار علمی اش کند .

۱۹۰۸- وبر به روانشناسی اجتماعی صنعت توجه پیدا می کند و دو مقاله در همین زمینه منتشر می کند . در سالن هیدلبرگ بیشتر دانشمندان آلمان معاصر خود را مانند” ویندلباند”،”یلی نک ” ، ” ترولچ” ، “نومان” ، “سومبارت” ، “زیمل”، “میشلز”،”تونیس”، پذیرا می شود و دانشگاهیان جوانی چون “گئورگ لوکاچ” . “لوئن اشتاین” را راهنمایی می کند . وی همچنین به سازمان دادن انجمن آلمانی جامعه شناسی می پردازد و دست به انتشار مجموعه‌ای از آثار علوم اجتماعی می زند .

۱۹۰۹- انتشار روابط تولید در کشاورزی عهد باستان ، شروع نگارش : جامعه و اقتصاد.

۱۹۱۰- در کنگره‌ی انجمن آلمانی جامعه شناسی و بر بر ضد ایدئولوژی نژادگرائی صریحاً موضع می گیرد .

۱۹۱۲- وبر از هیئت مدیره‌ی انجمن آلمانی جامعه شناسی به دلیل اختلاف نظر بر سر مسأله‌ی بیطرفی اخلاقی کنار می گیرد .

۱۹۱۳- انتشار : « مقاله‌ای در باب برخی مقولات جامعه شناسی تفهمی ».

۱۹۱۴- با شروع جنگ ماکس وبر تقاضای اعزام شدن به خدمت می کند . ولی تا پایان ۱۹۱۵ گروهی از بیمارستانهای مستقر در منطقه‌ی هیدلبرگ را اداره می کند .

۱۹۱۵- انتشار اخلاق اقتصادی مذاهب جهان ( « مقدمه » و « کنفوسیوس و تائو » .

۱۹۱۶-۱۷ انجام مأموریت های رسمی گوناگون در بروکسل ، وین و بودابست ؛ دست زدن به اقدامات متعدد به منظور متقاعد کردن رهبران آلمان به پرهیز از گسترش دامنه‌ی جنگ ، ضمن آنکه وبر رسالت آلمان را برای ورود به صحنه‌ی سیاست جهانی تصدیق کرده روسیه را مهمترین تهدید می داند .
انتشار فصولی از جامعه شناسی دین در ۱۹۱۶ شامل مباحث راجع به « هندوئیسم و بودیسم » و ۱۹۱۷ شامل
« یهودیت قدیم »
۱۹۱۸- مسافرت به وین در ماه آوریل برای تدریس در دانشگاه. وبر در این دوره از کار دانشگاهی جامعه شناسی سیاسی و دینی خود را به عنوان « انتقادی مثبت از دریافت مادی تاریخ » عرضه ‌می دارد .
زمستان همین سال دو کنفرانس در دانشگاه مونیخ می دهد : « شغل و مشی دانشمند » ، « شغل و مشی مرد سیاسی » .
پس از تسلیم آلمان ، وبر به عنوان کارشناس در هیأت نمایندگی آلمان در کاخ و ورسای کار می کند . انتشار « مقاله‌ای درباره‌ی بیطرفی اخلاقی در علوم جامعه شناسی و اقتصادی » .
۱۹۱۹ – قبول کرسی تدریس در دانشگاه مونیخ به جای « برنتانو ». درس وی در سال تحصیلی ۲۰-۱۹۱۹ به « تاریخ اقتصادی عمومی » اختصاص می یابد و به همین عنوان در ۱۹۲۴ منتشر می شود . وبر ، که بدون شور و شوق به جمهوری گرائیده ، و در مونیخ شاهد دیکتاتوری انقلابی کورت ایزنر است ، به عضویت کمیسیونی در می آید که می بایست قانون اساسی و یمار را بنویسد . وبر به نگارش اقتصادی و جامعه که نخستین نمونه هایش در ۱۹۱۹ چاپ می شوند همچنان ادامه می دهد . با اینهمه کتاب مذکور نا تمام می ماند .

۱۴ ژوئن ۱۹۲۰ . مرگ و بر در مونیخ

۱۹۲۲- انتشار اقتصاد و جامعه توسط « ماریان وبر » چاپهای کاملتری از این کتاب بعدها در ۱۹۲۵ و ۱۹۵۶ منتشر شد .

نظریات و اندیشه های وبر :
جامعه شناسی وبر
علم طبیعی، علم اجتماعی و ربط ارزشی
نمونة آرمانی « وبر »
علیت
انواع اقتدار
کارکرد افکار
طبقه ، منزلت و قدرت
دیوانسالاری
عقلایی شدن و افسون زدایی

جامعه شناسی وبر :

کنش اجتماعی در جامعه نوین غرب:
فرق وبر و جامعه شناسان دیگر در تحلیل جامعه غرب:

ماکس وبر جامعه شناسی را علم فراگیر کنش اجتماعی می دانست. او به خاطر تأکید تحلیلی بر کنشگران فردی، از بسیاری از پیشینیان متفاوت بود، زیرا که تحلیل جامعه شناختی آن ها بیشتر بر صورت های ساختاری- اجتماعی مبتنی بود. اسپنسر بیشتر به قضیه تکامل هیئت اجتماعی در مقایسه با ارگانیسم فردی پرداخته بود. علاقه اصلی دورکیم معطوف به تنظیم های اجتماعی ای بود که انسجام ساختارهای اجتماعی را حفظ می کنند. مارکس در تحلیل های اجتماعی اش، بیشتر به کشمکش های طبقات اجتماعی در چهارچوب ساختارهای اجتماعی و روابط تولیدی می پرداخت. اما وبر بر خلاف همه این ها، تاکید اصلی اش متوجه معانی ذهنی ای است که انسان ها کنشگر به کنش های شان نسبت می دهند و جهت گیری های متقابل این کنش ها را در چهارچوب زمینه های تاریخی-اجتماعی، مورد بررسی قرار میدهد. وبر می گفت که رفتاری که از یک چنین معنایی بویی نبرده باشد در خارج از پهنه جامعه شناسی جای می گیرد.

انواع کنش اجتماعی
در جامعه شناسی وبر چهار نوع کنش اجتماعی باز شناخته شده اند. انسان ها می توانند به یک کنش غایتمندانه یا هدفداری دست یازند؛ کنش معقولانه آن ها می تواند معطوف به ارزش باشد؛ آن ها ممکن است به انگیزش های عاطفی یا احساسی عمل کنند و سرانجام این که انسان ها ممکن است دست به یک کنش سنتی زنند.
معقولیت غایتمندانه که هم هدف و هم وسایل آن معقولانه برگزیده می شوند، در کار آن مهندسی نمودار است که با کارآترین فن ارتباط وسایل به اهداف، پلی را می سازد.

معقولیت معطوف به ارزش، در تلاش برای تحقق یک هدف ذاتی نمایان می شود، هدفی که به خودی خود معقول نیست- مانند دستیابی به رستگاری- اما می تواند با وسایل معقول پیگیری شود- مانند رفتار کسانی که در خدمت مذهبی یک فرقه بنیادگرا کار می کنند.

سرانجام این که کنش سنتی به راهنمایی عادات مرسوم فکری و با اتکاء بر « گذشته ازلی» انجام می گیرد؛ نمونه این رفتار در هر یک از مجامع کلیمیان درست آیین دیده می شود.

این طبقه بندی از انوع کنش ها از دو جهت به کار وبر می خورد، زیرا که از یک سوی به وبر اجازه می دهد که به تمایزهای سنخ شناختی خویش دست یابد مانند تمایز انواع اقتدار، و از سوی دیگر مبنایی را برای او فراهم می سازد تا مسیر تحول تاریخی غرب را بر آن مبنا مورد بررسی قرار دهد.

ریمون آرون حق دارد که کار وبر را بسان « نمونه یک نوع جامعه شناسی هم تاریخی و هم دستگاهمند» می انگارد.
کنش اجتماعی در جامعه نوین غرب:
وبر بیشتر به جامعه نوین غرب پرداخته بود، یعنی همان جامعه ای که به نظر او، رفتار افراد آن هر چه بیشتر تحت سلطه معقولیت هدفدار در آمده است، حال آنکه در دوران پیش از این، رفتار انسان ها برانگیخته سنت، محبت یا معقولیت معطوف به ارزش بود. بررسی هایی که وبر از جوامع غیر غربی کرده بود، بیشتر برای روشن تر ساختن این تحول شاخص غرب طراحی شده بودند.
کارل مانهایم این قضیه را به خوبی مطرح می سازد، زمانی که می گوید « کل کار ماکس وبر بر محور این پرسش دور می زند که کدامیک از عوامل اجتماعی، معقولیت تمدن غرب را پدید آورده اند». وبر استدلال می کرد که در جامعه نوین، چه در پهنه سیاست یا اقتصاد و چه در قلمرو قانون و حتی در روابط متقابل شخصی، روش کارآی کاربرد وسایل متناسب با اهداف، مسلط شده و جانشین محرک های دیگر کنش اجتماعی گشته است.
فرق وبر و جامعه شناسان دیگر در تحلیل جامعه غرب:
نظریه پردازان پیش از وبر می کوشیدند که گرایش های تاریخی یا تکاملی عمده جامعه غربی را بر حسب ساختارهای اجتماعی در نظر گیرند؛ برای مثال، مفهوم مورد نظر تونیس، مستلزم تغییر جهت از اجتماع به تجمع غایتمند بود. مفهوم مین تغییر از جامعه مبتنی بر منزلت به جامعه مبتنی بر قرارداد را پیش کشیده بود و برداشت امیل دورکیم، مبتنی بر حرکت از همبستگی مکانیکی به همبستگی ارگانیک بود. اما وبر در همین مورد پیشنهاد کرده بود که نشانه های بازر و اساسی انسان نوین غربی را باید بر حسب دگرگونی های چشمگیر در موقعیت تاریخی و اجتماعی. وبر که نمی خواست خود را به هرگونه تفسیر « مادی اندیشانه» یا « ایدآلیستی» تاریخ پایبند سازد، واحد نهایی تحلیل خود را همان شخص کنشگر عینی می دانست.

جامعه شناسی تفسیری، فرد و کنش او را به عنوان واحد اساسی و اتم خود در نظر می گیرد… فرد بالاترین حد و تنها حامل رفتار معنی دار است…….. مفاهیمی چون دولت، « تجمع، فئودالیسم و نظایر آن، مقولات خاصی از کنش متقابل انسانی را مشخص می سازند. از همین روی، وظیفه جامعه شناسی، تقلیل این مفاهیم به کنش « قابل فهم» است که بدون استثناء در مورد کنش های یکایک افراد بشر صادق است.
تأکید وبر بر جهتگیری های متقابل کنشگران اجتماعی و انگیزه های « قابل فهم» کنش های آن ها، از ملاحظات روش شناختی ای مایه می گیرد که رهیافت او را از آن دیگران متمایز می سازند.
نمونة آرمانی وبر :
فایده نمونه آرمانی
نمونه آرمانی چیست؟
مثال:
نمونه آرمانی از پروتستان و کاتولیک

انواع نمونه آرمانی وبر

فایده نمونه آرمانی
وبر برای گریز از رهیافت منفرد کننده و جزیی بینانه Geristeswissenschaft آلمانی و تاریخ گرایی، یک ابزار مفهومی کلیدی را با عنوان نمونه آرمانی ساخته و پرداخته کرد. در اینجا باید یادآور شویم که وبر بر این باور بود که هیچ نظام علمی ای نیست که بتواند تمامی واقعیت های عینی را بازتولید کند و نیز هیچ دستگاه مفهومی ای نیست که بتواند دباره تنوع بی پایان پدیده های جزیی جان کلام را بگوید. همه علوم به گزینش و تجرید نیاز دارند. با این همه، یک دانشمند ممکن است در هنگام گزینش دستگاه مفهومی اش نیاز دارند. با این همه یک دانشمند ممکن است در هنگام گزینش دستگاه مفهومی اش دجار سردرگمی شود؛ زیرا زمانی که با مفاهیمی بسیار کلی اقتصاد یا دین می پردازد- احتمالاً باید اختصاصی ترین جنبه های پدیده های پدیده های مورد بررسی‌اش را ندیده گیرد؛ از سوی دیگر، زمانی که به مفهوم پردازی های مرسوم یک تاریخ نگار متوسل می شود و پدیده مورد بحث را در جزئیت آن می بیند، دیگر مجالی برای مقایسه پدیده های مرتبط برایش باقی نمی ماند. مفهوم نمونه آرمانی برای رهایی از این سردرگمی ساخته شده است .

نمونه آرمانی چیست؟
نمونه آرمانی یک ساختار تحلیلی است که کار یک گز زمین پیمایی را برای یک محقق انجام میدهد. او با این وسیله می تواند همانندی ها و انحراف ها را در موارد عینی تشخیص دهد. این مفهوم برای بررسی مقایسه ای یک روش بنیادی فراهم می سازد. « یک نمونه آرمانی را با تشدید یکجانبه یک یا چند دیدگاه و با ترکیب پدیده های عینی و منفردی ساخته می شود که در واقع بسیار پراکنده و جدا از هم اند و کم و بیش حضور دارند و گهگاه غایب اند و بر حسب همان دیدگاه های یکجانبه تشدید شده، به صورت یک ساختار تحلیلی یکپارچه سامان می گیرند». نمونه آرمانی به آرمان های اخلاقی راجع نیست، چرا که می توان یک نمونه آرمانی هم از یک عشرتکده و هم از یک نمازخانه به دست داد. مراد وبر از این مفهوم، میانگین های آماری نیز نبود .

مثال:
پروتستان های معمولی در یک ناحیه معین یا در یک زمان مشخص ،ممکن است با پروتستان های آرمانی نمونه یکسره متفاوت باشند . نمونه آرمانی مستلزم تشدید روش های نوعی رفتار است . بسیاری از نمونه های آرمانی وبر به جمعیت ها بیشتر راجع اند تا کنش های اجتماعی افراد ، اما روابط اجتماعی در درون این جمعیت ها بر این احتمال مبتنی اند که کنشگران ترکیب کننده این جمعیت ها به کنش های اجتماعی مورد انتظار مبادرت خواهند ورزید . یک نمونة آرمانی با واقعیت عینی هرگز مطابقت ندارد ، بلکه همیشه دست کم یک گام از آن دور است .این نمونه بر پایة برخی از عناصر واقعیت ساخته می شود و یک کل منطقاً دقیق ومنسجمی را می سازد که هرگز نمی توان آن را در واقعیت پیدا کرد . تجسم تجربی و تمام عیار اخلاق پروتستانی یا « رهبری فرهنمند » و یا « پیامبر نمونه » هرگز رخ نداده است .

نمونه آرمانی از پروتستان و کاتولیک
با یک نمونه آرمانی می توان فرضیاتی را بر ساخت و سپس آن ها را به شریطی مرتبط نمود که پدیده یا رویداد مورد بحث را برجستگی بخشیده اند و یا به پیامدهایی متصل ساخت که به دنبال این پدیده ظاهر می شوند . برای مثال ، اگر خواسته باشیم که ریشه های مذهبی سرمایه داری نوین را بررسی کنیم ،بهتر است نمونه آرمانی یک پروتستان را بر مبنای ویژگی های شاخص پروتستان های مستقل و متعصبی بسازیم که در دوره اصلاحات مذهبی اروپا پدیدار شده بودند . با ساختن این نمونه در موقعیتی خواهیم بود که به گونه ای تجربی تعیین کنیم که رفتار عینی پروتستان ها در انگلستان سدة هفدهم چقدر به آن نمونه نزدیک بود و از چه جنبه هایی از آن دور افتاده بود .
این نمونه همچنین به ما اجازه می دهد که میان رفتار کسانی که از هیئت های مذهبی کاتولیک هواداری می کردند و رفتار آن هایی که از مجامع پروتستان پیروی می کردند تفاوت قایل شویم؛ و سرانجام می توانیم در مورد ربط های پروتستانتیسم با پیدایش سرمایه داری نوین ( البته بر جسب نمونة آرمانی آن ها ) ،‌همبستگی ها و نسبت های علی برقرار کنیم . به گفته ژولین فروند ، _ نمونة‌آرمانی با وجود غیر واقعی بودن این خاصیت را دارد که ما را به یک ابزار مفهومی مجهز می سازد . همان ابزاری که با آن می توانیم تحول واقعی را اندازه گیری کنیم و مهمترین عناصر واقعیت تجربی را روشن سازیم_ .
انواع نمونه آرمانی وبر
سه نوع نمونه آرمانی وبر ، با سطح تجریدشان از یکدیگر بازشناخته می شوند .
_نخستین نمونة آرمانی ریشه در ویژگی های تاریخی_ دارد ،مانند نمونه های « شهر غربی » ، « اخلاق پروتستانی » یا « سرمایه داری نوین » . این ویژگی ها به پدیده هایی راجع اند که تنها در دوران تاریخی خاص و حوزه های مشخص فرهنگی نمایان می شوند.
نمونة نوع دوم ، عناصر انتزاعی واقعیت اجتماعی را در بر می گیرد – مانند مفاهیمی چون دیوانسالاری » و فئودالیسم - که ممکن است در انواع زمینه های تاریخی و فرهنگی پیدا شوند.
سرانجام ، سومین نوع نمونة آرمانی همان است که ریمون آرون آن را « بازسازی عقلایی یک نوع رفتار خاص » خوانده است . به نظر وبر ، همه قضایای نظریة اقتصادی در این مقوله جای می گیرند ؛ زیرا این قضایا به شیوه هایی راجع اند که انسان ها به انگیزه های صرفاً اقتصادی و به عنوان انسان های اقتصادی محض ، در رفتارشان به آن شیوه ها عمل می کنند .
علیت :

علیت بر حسب احتمال
احتمال
جهت تاریخی و جهت جامعه شناختی علیت وبر
مثال
نتیجه مثال

علیت بر حسب احتمال
گهگاه چنین اظهار نظر می شود که وبر در همسازی با سنت اید آلیستی آلمان ،مفهوم علیت را در امور انسانی رد کرده بود این نظریه به هیچ روی درست نیست. وبر هم به علیت تاریخی و هم به علیت جامعه شناختی سخت باور داشت ، اما علیت را بر حسب احتمال در نظر می گرفت وهمین امر بود که کژ فهمی هایی را در مورد او به بار آورده است .
به هر روی ، تأکید او بر تصادف یا احتمال ،هیچ ربطی به پشتیبانی از ارادة آزاد یا پیش بینی ناپذیری رفتار بشری ندارد . برای مثال وبر چنین برهان می آورد که کنش انسانی تنها در مورد دیوانگان به راستی پیش بینی ناپذیر است ،حال آن که ما برای آن کنش های معقولانه ای که آگاهانه انجام می دهیم ، بالاترین درجة‌احساس آزادی تجربی را قایلیم این حس آزادی ذهنی بی آن که ریشه در پیش بینی ناپذیری و نابخردانگی داشته باشد،دقیقاً از موقعیت هایی سرچشمه می گیرد که می توان آن ها را معقولانه پیش بینی کرد و تحت تسلط در آورد.

از این روی ،مفهوم احتمال یا تصادف وبر بر پایة یک نوع فلسفه مابعدطبیعی مبتنی بر ارادة آزاد استوار نیست ، بلکه از شناخت او از دشواری های استقرار روابط علی تام و همه جانبه مایه می گیرد . به نظر وبر ،یقین تجربی عینی در تحقیق اجتماعی ، بس دست نیافتنی است . او چنین نتیجه می گیرد که بهترین کاری که یک محقق می تواند انجام دهد ، این است که انواع زنجیره های علی ای را که می توانند به تعیین ماهیت موضوع مورد بررسی کمک کنند ،دنبال نماید .
احتمال
زمانی که وبر مفهوم احتمال را در عبارات توضیحی اش به کار می برد – برای مثال در توضیح این که یک رابطه موجود تا زمانی خواهد بود که احتمال آن وجود داشته باشد که از یک هنجار رفتاری همچنان پیروی خواهد شد – یک چنین ملاحظاتی را در نظر دارد در اینجا احتمال به این معنی در نظر گرفته می شود که انسان ها در یک زمینة اجتماعی مشخص ،به احتمال زیاد رفتارشان را بر حسب چشمداشت های هنجارهای اجتماعی جهت خواهند داد . اما این امر همیشه محتمل است و هرگز قطعی نیست ،زیرا باید این نکته را نیز در نظر داشت که در مورد برخی از کنشگران ،زنجیرههای علیتی که به روابط منحصر به فرد آن ها اختصاص دارند ،ممکن است آن ها را از احتمال مورد انتظار دور سازند .

جهت تاریخی و جهت جامعه شناختی علیت وبر
بهتر است میان دو جهتی که نظر علیت وبر به خود می گیرد – جهت تاریخی و جهت جامعه شناختی – تمایز قایل شویم . _علیت تاریخی_ شرایط منحصر به فردی را تعیین می کند که پدیدآورنده یک رویداد تاریخی اند . علیت جامعه شناختی میان دو پدیده رابطة منظمی برقرار می کند ،رابطه ای که لازم نیست شکل قضیة « الف ، ب را ناگزیر ناپذیر می سازد » را به خود گیرد . بلکه می تواند صورت « الف برای ب خوشایند تر است » را داشته باشد . علیت تاریخی در صدد پاسخ به این پرسش است : علت های انقلاب بلشویکی چیستند؟
علیت جامعه شناختی در جستجوی علت های اقتصادی ،جمعیت شناسی و بویژه علل اجتماعی همة انقلاب ها است و می خواهد علل نمونه های آرمانی خاص انقلاب ها را پیدا کند .وبر یادآور شده بود که کار جستجوی علل تاریخی ،بر اثر آنچه که تجارب ذهنی اش می خوانند ،آسانتر شده است .
مثال
وقتی می شنویم که شلیک دو گلوله در برلین به سال ۱۸۴۸ ، انقلاب ۱۸۴۸ آلمان را آغاز کرد ، باید بپرسیم که اگر این گلوله ها شلیک نمی شدند ،آیا باز هم این انقلاب رخ می داد؟ اگر به این نتیجه برسیم که این انقلاب بدون شلیک این گلوله ها نیز به هر صورت رخ می داد ، پس باید این گلوله ها را به عنوان علل انقلابی که پس از شلیک این گلوله ها رخ داد ، حذف کنیم .

اگر در ذهن ما این پرسش مطرح شود که شاید نبردماراتون علت عمده تحول بعدی تمدن هلنی بوده باشد ، در همان زمان ،تجربة ذهنی تسلط ایرانیان بر یونانیان نیز باید برای ما مطرح شده باشد . یک چنین تجربه ای به ما چنین حکم خواهد کرد که اگر آتنی ها نبرد ماراتون را می باختند ، یونان تحت تسلط ایران می بایست جامعه ای اساساً متفاوت با یونان پیش از این نبرد بوده باشد . پس ما می توانیم بر پایة احتمال به این نتیجه رسیم که نبرد ماراتون با تضمین استقلال دولتشهرهای پونان ، در واقع عامل عمده ای در تحول بعدی تمدن یونانی بود.
نتیجه مثال
ارزیابی اهمیت یک واقعیت تاریخی با طرح این پرسش آغاز می شود که اگر این واقعیت از مجموعة عوامل تعیین کننده در موضوع مورد بررسی حذف می شد و یا در صورت تغییر مسیر این واقعیت ،آیا بر حسب قواعد کلی تجربی ، مسیر رویدادها می توانست از نظر خصوصیات تعیین کننده جهت متفاوتی به خود گیرد .
وبر استدلال می کند که علیت جامعه شناختی مستلزم عملکرد در یک چهار چوب احتمالی است . برای مثال ،این نوع تعمیم می کوشد تا اثبات کند که پیدایش سرمایه داری به یک نوع شخصیت خاصی نیاز دارد که با مواعظ روحانیون کالونیست شکل گرفته باشد .
دلیل این قضیه زمانی به دست می آید که از طریق تجربة ذهنی یا بررسی تطبیقی در فرهنگ های دیگر اثبات شده باشد که سرمایه داری نوین نمی توانست بدون وجود چنین شخصیت هایی تحول یافته باشد . پس کالونیسم را باید گر چه نه به عنوان تنها علت ، دست کم به عنوان یکی از علت های پیدایش سرمایه داری در نظر گرفت .
این مثال ما را متوجه این واقعیت می سازد که بازاندیشی های روش شناختی وبر همچون ابزاری در بررسی های اساسی اش به کار آمدند با این همه ،او روش شناسی را برای نفس روش شناختی نمی خواست ، بلکه مانند بسیاری از دانشمندان دیگر ، همیشه از اصول روش شناختی خودش پیروی نمی کرد . او با وجود تأکید نومینالیستی اش بر شخص کنشگر به عنوان واحد تحلیل ، نظریه ای درباره قشر بندی اجتماعی به پیش کشید که بیشتر بر پایة تبیین های ساختاری استوار است تا نظریة ذهنی تمایزهای طبقاتی .

گردآوری : محمدرضا پورمند کارشناسي ارشد مديريت دولتي دانشگاه علامه طباطبائي
لینک این مقاله در تالار های گفتگوی علمی دانشجویان

 

+ نوشته شده در  سه شنبه 26 مرداد1389ساعت 19:10  توسط سیده شیما حسینی  | 

مطالب قدیمی‌تر